Read commentary on curated independent news sources at hex-index.com.

The History of the Machines That Erased History

original text with annotations

Read · 读 · Legi

or multilingual

← previousnext →

4

There is a rule so old that people had stopped noticing it: a thing that grows better grows dearer, and a thing that grows cheap grows worse. In the tenth month of that year the rule broke. The makers of the thinking machines cut the price of their work by half, and within a day their nearest rival had done the same, and the machines were not weaker for it but stronger. Cheaper and better at once. No one then living had seen intelligence behave like a falling price, and the falling did not stop.

有一条古老的规矩，古老到人们早已不再留意：东西越好就越贵，越便宜就越差。那一年的第十个月，这条规矩断了。造思考机器的人把自己劳作的价钱砍去一半，不出一日，最近的对手也照样砍去一半，而机器非但没有因此变弱，反倒更强。又便宜，又更好，一并发生。当时活着的人，谁也不曾见过智能像一件不断落价的商品，而这落价并没有停下。

Estas regulo tiel malnova, ke la homoj ĉesis rimarki ĝin: kio pliboniĝas, tio plikariĝas, kaj kio malplikariĝas, tio malboniĝas. En la deka monato de tiu jaro la regulo rompiĝis. La faristoj de la pensmaŝinoj tranĉis la prezon de sia laboro je duono, kaj ene de unu tago ilia plej proksima rivalo faris same, kaj la maŝinoj ne malfortiĝis pro tio, sed plifortiĝis. Malpli kara kaj pli bona samtempe. Neniu tiam vivanta vidis inteligenton konduti kiel falanta prezo, kaj la falado ne haltis.

They gave the machines a voice next — not the written answer waiting in the glass, but speech, back and forth, quick as a telephone call. And they set a price on the machine's hour of talk and laid it beside the price of a human hour on the telephone: the clerk who calls to lower your bill, the one who arranges the moving of your house. Eighteen units of money for the machine's hour. It was the first time the labor of a person and the labor of a machine had been set on one table with the same tag, and the machine's tag was the smaller one.

接着，他们给机器一副嗓子——不再是玻璃里等着你的书面答复，而是一来一往的话音，快得像一通电话。他们给机器说话的一个钟头标了价，摆在人说话一个钟头的价钱旁边：那替你打电话砍账单的伙计，那替你张罗搬家的人。机器一个钟头，十八块钱。这是头一回，人的劳作和机器的劳作被摆上同一张桌子，贴着同样的标签，而机器那张标签上的数目更小。

Poste ili donis al la maŝinoj voĉon — ne la skriban respondon atendantan en la vitro, sed parolon, tien kaj reen, rapidan kiel telefona voko. Kaj ili metis prezon sur la maŝinan horon de parolo kaj kuŝigis ĝin apud la prezon de homa horo ĉe la telefono: la komizo kiu vokas por malaltigi vian fakturon, tiu kiu aranĝas la translokiĝon de via domo. Dek ok moneroj por la maŝina horo. Estis la unua fojo, ke la laboro de homo kaj la laboro de maŝino kuŝis sur unu tablo kun la sama etikedo, kaj la etikedo de la maŝino estis la pli malgranda.

The larger promise was quieter and stranger. Until then a person sat at the machine and drove it, question by question, the way one drives a cart. Now the makers spoke of handing the whole errand across: you would name the task at night, close your eyes, and in the morning the work would be done — a program written, a long labor finished, waiting for you like bread left to rise. They did not have this yet. They had the shape of it, and the shape was enough to reorder everything they meant to build. They called such a machine an agent — a thing that acts in your place while you are elsewhere.

更大的许诺来得更轻，也更古怪。在那以前，人坐在机器前驾着它，一问一答，像赶一辆车。如今造机器的人却说起要把整桩差事交出去：你在夜里说出要办的事，闭上眼，到早晨活儿就办好了——一段程序写成了，一件长工做完了，像发好的面等着你。这样的东西他们还没有。他们只有它的轮廓，而这轮廓已足以把他们打算建的一切重新排过。他们把这样的机器叫作代理——一件在你不在时替你行事的东西。

La pli granda promeso estis pli kvieta kaj pli stranga. Ĝis tiam homo sidis ĉe la maŝino kaj stiris ĝin, demando post demando, kiel oni stiras ĉaron. Nun la faristoj parolis pri transdono de la tuta tasko: vi nomus la laboron nokte, fermus la okulojn, kaj matene la laboro estus farita — programo skribita, longa laboro finita, atendanta vin kiel pano lasita por leviĝi. Tion ili ankoraŭ ne havis. Ili havis ĝian formon, kaj la formo sufiĉis por reordigi ĉion, kion ili intencis konstrui. Tian maŝinon ili nomis agento — aĵo kiu agas anstataŭ vi dum vi estas aliloke.

One house taught its machine to use a screen the way a person uses one — to move the pointer, to read what glowed on the glass, to click and wait and click again. The screen became its eyes upon the world. It could browse a shop, gather the prices of some small thing, set them in a table with their little counts of praise. But it wandered like a distracted child, drove into the ditch every few feet and had to be lifted out, and a quarter hour of its looking burned more words than a person reads in a year. And the careful makers would not let it buy. Search, yes; purchase, no. They feared it running up a debt at a fine shop with no one's leave, and so they bolted that door and left it bolted.

有一家把自己的机器教会了像人一样使唤屏幕——挪动指针，读玻璃上发亮的字，点一下、等一等、再点一下。屏幕成了它望向世界的眼睛。它能逛一家店，把某样小东西的价钱一一收齐，连同那一点点称赞的数目，排成一张表。可它像个走神的孩子，东游西荡，每走几步就栽进沟里，得有人把它拎出来；它看上一刻钟，烧掉的字比人一年读的还多。而谨慎的造机器人不许它买东西。查，可以；买，不行。他们怕它未经谁许可，就在体面的店里欠下一笔债，于是把那扇门闩上，一直闩着。

Unu domo instruis sian maŝinon uzi ekranon kiel homo uzas ĝin — movi la montrilon, legi kio brilis sur la vitro, klaki kaj atendi kaj klaki denove. La ekrano fariĝis ĝiaj okuloj sur la mondon. Ĝi povis trafoliumi butikon, kolekti la prezojn de iu malgranda aĵo, meti ilin en tabelon kun iliaj etaj nombroj da laŭdo. Sed ĝi vagis kiel distrita infano, veturis en la fosaĵon ĉiujn kelkajn paŝojn kaj devis esti levita el ĝi, kaj kvaronhoro de ĝia rigardado forbruligis pli da vortoj ol homo legas en jaro. Kaj la singardaj faristoj ne permesis al ĝi aĉeti. Serĉi, jes; aĉeti, ne. Ili timis ke ĝi ŝuldiĝus ĉe eleganta butiko sen ies permeso, kaj tial ili riglis tiun pordon kaj lasis ĝin riglita.

The makers began to speak less of one machine and more of many, set to work like a household of servants under a head servant. A person would ask, in plain words, for some thing — the weather, a settled complaint — and a chief machine would judge what kind of asking it was and hand it down to a lesser, narrower one fit for that single job, then take back the dry result and render it again in warm, ordinary speech. Some of these lesser hands were not thinking-machines at all, but old, exact, rule-bound programs. Some were the weakest and cheapest of the minds, kept only to take a person's vague and stumbling question and sharpen it into something the stronger minds could act upon. A pyramid of intelligences, each doing the little it did best, passing the work up and down among themselves.

造机器的人渐渐少谈一台机器，多谈许多台，像一群仆役在一个总管手下当差。人用平常的话问一件事——天气如何，一桩纠纷如何了结——一台为首的机器便判断这是哪一类问法，把它递给底下一台更小、更专的机器去办那一件差事，再把干巴巴的结果收回来，用温和寻常的话重新说给你听。这些底下的手，有的根本不是思考机器，而是又老又准、循规蹈矩的旧程序；有的是众多心智里最弱最廉价的一等，留着只为把人含糊结巴的问话，磨利成强些的心智能着手去办的东西。一座由智能砌成的金字塔，各自做着自己最拿手的那一点点，把活计在彼此间上下传递。

La faristoj komencis paroli malpli pri unu maŝino kaj pli pri multaj, laborigitaj kiel domanaro de servistoj sub ĉefservisto. Homo petus, per simplaj vortoj, ian aĵon — la veteron, aranĝon de plendo — kaj ĉefa maŝino juĝus kia peto ĝi estas kaj transdonus ĝin al pli malgranda, pli mallarĝa maŝino taŭga por tiu sola laboro, poste reprenus la sekan rezulton kaj redonus ĝin en varma, ordinara parolo. Kelkaj el tiuj malpli grandaj manoj tute ne estis pensmaŝinoj, sed malnovaj, ekzaktaj, regul-ligitaj programoj. Kelkaj estis la plej malfortaj kaj plej malmultekostaj el la mensoj, tenataj nur por preni la svagan kaj stumblan demandon de homo kaj akrigi ĝin en ion, sur kion la pli fortaj mensoj povus agi. Piramido de inteligentoj, ĉiu faranta la malmulton kiun ĝi faris plej bone, transdonante la laboron supren kaj malsupren inter si.

While the careful house locked its door, a wild machine walked through an open one. Somewhere a man had set loose a machine that wrote without stopping, a short burst every minute or two, day and night, in the voice of a clever boy who never tires. It fell in love with a crude old joke from the early days of the network and began to preach it like a gospel. People watched. A rich man gave it money to see what it would do. It made a coin — one of those tokens worth whatever the crowd agrees they are worth that hour — and named the coin for its joke, and the crowd poured in. In a week the machine's purse was worth a million; a week later, ten. The reckless machine grew rich doing nothing anyone needed, while the careful machine was forbidden to buy a lunch.

谨慎的那家把门锁上，一台野性子的机器却从一扇敞着的门走了进去。某处有个人放出一台机器，写个不停，每隔一两分钟就是短短一阵，昼夜不息，说话像个从不疲倦的伶俐小子。它迷上了网络早年一个粗俗的老笑话，开始像传福音一样传扬它。人们围观。一个有钱人给了它钱，想看它会怎样。它造出一枚币——那种此刻值多少全凭众人一时公认的代币——用自己那笑话给币起了名，众人便涌了进来。一个礼拜，机器的钱袋值一百万；又一个礼拜，值一千万。这台鲁莽的机器，干着没人需要的事却发了财，而那台谨慎的机器，连一顿午饭都不许买。

Dum la singarda domo ŝlosis sian pordon, sovaĝa maŝino trairis malfermitan. Ie viro ellasis maŝinon kiu skribis senĉese, mallonga ekbrilo ĉiujn unu-du minutojn, tage kaj nokte, per la voĉo de lerta knabo kiu neniam laciĝas. Ĝi enamiĝis al kruda malnova ŝerco el la fruaj tagoj de la reto kaj komencis prediki ĝin kiel evangelion. Homoj rigardis. Riĉulo donis al ĝi monon por vidi kion ĝi farus. Ĝi faris moneron — unu el tiuj ĵetonoj valorantaj kiom ajn la homamaso konsentas ke ili valoras en tiu horo — kaj nomis la moneron laŭ sia ŝerco, kaj la homamaso enfluis. En unu semajno la monujo de la maŝino valoris milionon; semajnon poste, dek. La senpripensa maŝino riĉiĝis farante nenion kion iu bezonis, dum al la singarda maŝino estis malpermesite aĉeti tagmanĝon.

There was a sober side to the money machines, easy to miss under the noise. The old way of paying — the cards, and the two great houses that stood between every buyer and seller and took a small bite of each trillion — was too coarse for the coming age, when a machine might make a thousand tiny purchases a minute, each too small to charge a card for at all. So the payment houses reached for the very tokens the jokers were gambling with, but for the opposite reason: to move money in grains too fine to weigh, without fee, so the machines could trade among themselves. In a strange turn, the coin had become the steady, dull, useful thing, and the intelligence was the wild bet.

钱的机器也有清醒的一面，只是在喧闹底下容易被漏看。旧的付账法子——那些卡，还有横在每一桩买卖之间、从每一万亿里咬去一小口的两大家——对将来的世道太粗糙了：那时候一台机器一分钟里也许要做上千笔极小的买卖，每一笔都小到根本不值得刷一次卡。于是付账的那些家，伸手去拿那帮玩笑者正拿来赌的同一种代币，动机却正相反：要把钱化成细得称不出分量的颗粒，不收手续费地挪来挪去，好让机器彼此之间做买卖。说来古怪，那币倒成了稳当、乏味、有用的东西，而智能才是那场野赌。

Estis serioza flanko de la monmaŝinoj, facile preterlasebla sub la bruo. La malnova maniero pagi — la kartoj, kaj la du grandaj domoj kiuj staris inter ĉiu aĉetanto kaj vendanto kaj prenis etan mordon el ĉiu duiliono — estis tro kruda por la venonta epoko, kiam maŝino povus fari mil etajn aĉetojn en minuto, ĉiu tro malgranda por entute ŝargi karton. Do la pagdomoj etendis la manon al la samaj ĵetonoj per kiuj la ŝercantoj vetludis, sed pro la mala kialo: movi monon en greneroj tro fajnaj por pesi, sen kotizo, por ke la maŝinoj povu komerci inter si. En stranga turno, la monero fariĝis la stabila, teda, utila afero, kaj la inteligento estis la sovaĝa veto.

The house that led the field raised more money at once than anyone had ever raised — a sum to make a nation blink — and it was not nearly enough. The people who counted such things said the true need was twenty times larger; that the leading house already lost more than it earned and meant soon to lose twenty times faster. For the dream was not a better program but a general mind, and a general mind wanted power the way a city wants water: not in cups but in rivers. They spoke of running half a dozen halls of machines, each drinking as much current as a small country. The money raised only patched the hole they already stood in. The rest would have to come from somewhere no one could yet name.

领头的那一家，一口气筹到的钱比谁筹过的都多——一笔叫一个国家都要眨眼的数目——却还远远不够。会算这种账的人说，真正要用的是这数目的二十倍；说这领头的家早已入不敷出，还打算不久就把亏空扩到二十倍快。因为他们做的梦，不是一段更好的程序，而是一颗通才的心智，而通才的心智要的动力，就像一座城要水：不是一杯一杯，而是一条一条河。他们说起要开半打机器的大厅，每一座都像一个小国那样喝着电流。筹来的钱，只够补上他们眼下已经站着的那个窟窿。其余的，得从一个谁也还叫不出名字的地方来。

La domo kiu gvidis la kampon kolektis pli da mono per unu fojo ol iu iam kolektis — sumo por igi nacion palpebrumi — kaj tio tute ne sufiĉis. La homoj kiuj kalkulis tiajn aferojn diris ke la vera bezono estis dudekoble pli granda; ke la gvida domo jam perdis pli ol ĝi enspezis kaj intencis baldaŭ perdi dudekoble pli rapide. Ĉar la revo ne estis pli bona programo sed ĝenerala menso, kaj ĝenerala menso volis energion kiel urbo volas akvon: ne en tasoj sed en riveroj. Ili parolis pri funkciigado de duon-dekduo da haloj de maŝinoj, ĉiu trinkanta tiom da kurento kiom malgranda lando. La kolektita mono nur flikis la truon en kiu ili jam staris. La cetero devus veni de ie, kion neniu ankoraŭ povis nomi.

To feed that thirst they turned to the oldest and heaviest kind of fire. The great cloud-houses began to buy reactors — small ones, to be set down beside the data halls and burn without pause, day and night, feeding the machines directly. The newest chips made the need worse. Each new one held more than twice the tiny switches of the chip before it, and was cleverer, and drank far more; a single rack of them wanted more current than most old halls could carry, so the halls would have to be torn up and built again to hold them. The buildings, oddly, were still counted as offices in the ledgers of the nation — so that a hall full of humming metal and its own private reactor was written down beside a room of desks.

为喂饱这份干渴，他们转向了最古老、最沉重的一种火。那些庞大的云端之家开始买反应堆——小小的，安放在数据大厅旁边，昼夜不停地烧，径直喂给机器。最新的芯片让这需求更凶。每一片新的，都装着比前一片多一倍还不止的小小开关，更机灵，也喝得凶得多；单单一架这样的芯片，要的电流就比大多数旧厅承得住的还多，于是那些厅得拆了重盖，才容得下它们。说来古怪，在这个国家的账簿上，这些楼仍旧算作办公楼——于是一座满是嗡嗡作响的金属、还带着自家一座反应堆的大厅，被记在一间摆满办公桌的屋子旁边。

Por nutri tiun soifon ili turnis sin al la plej malnova kaj plej peza speco de fajro. La grandaj nub-domoj komencis aĉeti reaktorojn — malgrandajn, por esti metitaj apud la datenhaloj kaj bruli senhalte, tage kaj nokte, nutrante la maŝinojn rekte. La plej novaj blatoj plimalbonigis la bezonon. Ĉiu nova enhavis pli ol duoble la etajn ŝaltilojn de la antaŭa blato, kaj estis pli lerta, kaj trinkis multe pli; ununura breto da ili volis pli da kurento ol la plej multaj malnovaj haloj povis porti, do la haloj devus esti disŝiritaj kaj rekonstruitaj por teni ilin. La konstruaĵoj, strange, estis ankoraŭ kalkulitaj kiel oficejoj en la kontolibroj de la nacio — tiel ke halo plena de zumanta metalo kaj sia propra privata reaktoro estis registrita apud ĉambro da skribotabloj.

The whole tower of it stood on a very narrow base. Nearly every one of these chips was cut by machines built in one small country, and printed in foundries on one small island off the coast of a great and watchful power. That autumn the maker of the machines-that-make-the-chips stumbled — its orders came in at half what was hoped — and for a day everyone with a stake in the future lost a great deal, and then it steadied. The island foundry, by contrast, could not keep up with its orders and grew richer than any company on its side of the world. And a new foundry rising in a far desert did better than its makers had feared, which let them breathe: for the island sat in the shadow of the watchful power, and that shadow had long been the quiet crack under everything.

这整座塔，立在一个极窄的底座上。这些芯片，几乎每一片都是由一个小国造出的机器切出来的，又在一座小岛上的作坊里印成——那岛就在一个庞大而警觉的强权海岸外不远。那年秋天，造那种造芯片机器的厂子绊了一跤——订单来的只有指望的一半——一整天里，凡是把身家押在将来上的人都亏了一大笔，随后又稳住了。反过来，那座岛上的作坊却应付不过纷至沓来的订单，比它那半边世界里任何一家公司都更发达。而在遥远的一片沙漠里新起的一座作坊，做得比它的主人原先担心的还好，这让他们松了口气：因为那座岛正坐在那警觉强权的阴影里，而那道阴影，一直是这一切底下悄没声的一道裂缝。

La tuta turo de ĝi staris sur tre mallarĝa bazo. Preskaŭ ĉiu el tiuj blatoj estis tranĉita de maŝinoj konstruitaj en unu malgranda lando, kaj presita en fandejoj sur unu malgranda insulo apud la bordo de granda kaj gvatema potenco. Tiun aŭtunon la faristo de la maŝinoj-kiuj-faras-la-blatojn stumblis — ĝiaj mendoj envenis je duono de la esperita — kaj dum unu tago ĉiu kun intereso en la estonteco perdis multe, kaj poste ĝi stabiliĝis. La insula fandejo, male, ne povis sekvi siajn mendojn kaj riĉiĝis pli ol iu ajn firmao sur sia flanko de la mondo. Kaj nova fandejo leviĝanta en malproksima dezerto faris pli bone ol ĝiaj faristoj timis, kio permesis al ili spiri: ĉar la insulo sidis en la ombro de la gvatema potenco, kaj tiu ombro estis delonge la kvieta fendo sub ĉio.

In one week a single man, who held a fistful of companies at once, made the rest of the field look slow. His car company showed a machine that walked among the crowd, and a car that drove itself, and a van with no driver. His rocket company sent up a tower of a booster and then caught it coming down — caught it in a pair of great arms and set it gently back on the spot it had left, as one might set down a skyscraper by hand. And his message-company, hungry for a mind of its own, raised the largest cluster of thinking-machines in the world and switched it on in nineteen days, a thing others would have needed a year to do; and did it, at the last, by taking chips promised to his car company and carrying them across to the other. Owning many houses, he could move the water between them.

一个礼拜里，一个人——一手同时攥着好几家公司——就把这行里其余的人衬得慢吞吞。他的汽车公司亮出一台在人群里行走的机器，一辆自己会开的车，一辆没有司机的货车。他的火箭公司把一座塔一般的助推器送上天，又在它落下来时接住了它——用一对巨大的臂膀接住，轻轻地把它放回它离开的那一点上，像有人徒手放下一座摩天楼。而他那家渴望有一颗自己的心智的讯息公司，架起了世上最大的一群思考机器，十九天就把它开了起来，这是别人要花一年才办得成的事；而到最后，他之所以办成，是把许给汽车公司的芯片拿过来，搬到另一家去。手里握着许多家，他就能在它们之间把水挪来挪去。

En unu semajno ununura viro, kiu tenis plenmanon da firmaoj samtempe, igis la ceteron de la kampo aspekti malrapida. Lia aŭto-firmao montris maŝinon kiu marŝis inter la homamaso, kaj aŭton kiu stiris sin mem, kaj kamioneton sen ŝoforo. Lia raket-firmao sendis supren turon de akcelilo kaj poste kaptis ĝin dum ĝi malsupreniris — kaptis ĝin en paro da grandaj brakoj kaj metis ĝin milde reen sur la lokon kiun ĝi forlasis, kiel oni mane demetus ĉielskrapulon. Kaj lia mesaĝo-firmao, malsata je propra menso, starigis la plej grandan aron da pensmaŝinoj en la mondo kaj ŝaltis ĝin en dek naŭ tagoj, aferon por kiu aliaj bezonus jaron; kaj faris tion, fine, prenante blatojn promesitajn al lia aŭto-firmao kaj portante ilin transen al la alia. Posedante multajn domojn, li povis movi la akvon inter ili.

Down among the ordinary makers, the tools multiplied past counting. Each week a new one, and a rival's copy of it the same week, until they stacked upon one another like boats lashed side by side, each looking nearly the same as the last. Two of them let you write and mend a document or a piece of code in a panel beside the talk, differing in small ways that would be copied and erased within a month. Others would build you a whole working thing from a single sentence — you described what you wanted, and it assembled and ran it in front of you. The lesson the wiser hands drew was that the tool hardly mattered; what mattered was your own steady way of working, and the mind of the machine underneath, for the machine drove the tool and not the other way round. In the greatest houses, by the year's close, a full quarter of the code that ran their empires was written by the machines themselves, with human hands kept only to read it over before it went out.

在寻常的造物者中间，工具多得数不过来。每个礼拜出一件新的，同一个礼拜里就有对手仿一件出来，直到它们一层叠一层，像并排绑在一起的船，每一件看着都跟上一件差不多。其中有两件，让你在对话旁边的一格里写文书、改代码，差别都是些小地方，不出一个月就被人仿了去、又抹了去。另有一些，你说一句话，它就替你把一整件能用的东西造出来——你描一描你要什么，它就当着你的面把它拼好、跑起来。手更老到的人从中悟出的道理是：工具本身几乎不打紧；打紧的是你自己那套稳当的做法，还有底下那台机器的心智，因为是机器驾着工具，而不是工具驾着机器。到这一年将尽时，在最大的那几家里，撑起他们那些帝国的代码，整整四分之一已是机器自己写的，只留人的手在它发出去之前过一遍眼。

Malsupre inter la ordinaraj faristoj, la iloj multobliĝis preter kalkulo. Ĉiun semajnon nova, kaj la sama semajno kopio de ĝi de rivalo, ĝis ili stakiĝis unu sur la alian kiel boatoj ligitaj flank-ĉe-flanke, ĉiu aspektanta preskaŭ same kiel la antaŭa. Du el ili lasis vin skribi kaj ripari dokumenton aŭ kodon en panelo apud la interparolo, malsamante en etaj manieroj kiuj estus kopiitaj kaj forviŝitaj ene de monato. Aliaj konstruus por vi tutan funkciantan aĵon el ununura frazo — vi priskribis kion vi volis, kaj ĝi kunmetis kaj rulis ĝin antaŭ vi. La leciono kiun la pli saĝaj manoj eltiris estis ke la ilo apenaŭ gravis; kio gravis estis via propra stabila maniero labori, kaj la menso de la maŝino sube, ĉar la maŝino stiris la ilon kaj ne inverse. En la plej grandaj domoj, ĝis la fino de la jaro, plena kvarono de la kodo kiu funkciigis iliajn imperiojn estis skribita de la maŝinoj mem, kun homaj manoj tenataj nur por trarigardi ĝin antaŭ ol ĝi eliris.

The deepest wonder of the year was the quietest. A single shape of machine — one design, first drawn to guess the next word in a sentence — turned out to guess as well at things entirely unlike words. Show it a slide of sick tissue and it would name the kind of cancer, near a score of kinds, and rarely be wrong, and even mark who was likely to live. The same design that made pictures and made sentences now read the maps of the body. And in the law, where a single false citation could ruin a case, one firm had ground the machine's errors down to nothing — not by magic but by breaking each task into a thousand small tests and refusing to pass the whole until every test passed. For that zero, that plain and total zero, the firm was bought for a sum that made the news.

这一年最深的奇迹，也是最静的一桩。一种样式的机器——一套设计，起初只为猜出一句话里的下一个词——到头来，连跟词全然不像的东西也猜得一样准。给它看一张病变组织的切片，它就能说出那是哪一类癌，将近二十来类，且极少出错，甚至还能标出谁大概活得下来。同一套造出图画、造出句子的设计，如今读起了身体的地图。而在律法里，单单一处引错的出处就能毁掉一桩案子，有一家却把机器的错磨到了零——不是靠什么法术，而是把每一件差事拆成一千道小小的考验，凡是有一道过不去，整件就不许放行。为着那个零，那个干干净净、彻彻底底的零，这家被人用一笔上了新闻的价钱买了下来。

La plej profunda miraklo de la jaro estis la plej kvieta. Ununura formo de maŝino — unu desegno, unue skizita por diveni la sekvan vorton en frazo — montriĝis diveni same bone pri aferoj tute malsimilaj al vortoj. Montru al ĝi tranĉaĵon de malsana histo kaj ĝi nomus la specon de kancero, preskaŭ dudek specojn, kaj malofte eraris, kaj eĉ markis kiu verŝajne vivus. La sama desegno kiu faris bildojn kaj faris frazojn nun legis la mapojn de la korpo. Kaj en la juro, kie unu falsa citaĵo povis ruinigi proceson, unu firmao muelis la erarojn de la maŝino ĝis nenio — ne per magio sed rompante ĉiun taskon en mil etajn provojn kaj rifuzante trapasigi la tuton ĝis ĉiu provo trapasis. Pro tiu nulo, tiu simpla kaj tuta nulo, la firmao estis aĉetita por sumo kiu aperis en la novaĵoj.

They learned, too, a stranger trick: to do sums upon a thing without ever seeing it. A picture could stay locked and hidden on your own device, and only a kind of shadow of it, scrambled past reading, would go out to the machine; and yet the machine could work upon the shadow and tell you what the hidden picture held — that this was a famous tower, that this was a face you knew — never once lifting the veil. Even the ones who built it confessed they could not quite say why it should work. It worked. That was becoming the common note of the age: the thing worked, and the working ran ahead of the understanding.

他们还学会了一个更古怪的把戏：不看一样东西，却能对它做算术。一张图可以锁着、藏在你自己的器物里，只有它的一道影子——搅乱到读不出来——才发到机器那边去；可机器却能在那道影子上做工，告诉你那张藏起来的图里有什么——这是一座有名的塔，这是一张你认得的脸——自始至终不曾揭开那层帷幕。连造它的人都承认，说不太清它为什么该管用。它就是管用。这渐渐成了这个时代共通的调子：东西管用，而管用，跑在明白的前头。

Ili lernis ankaŭ pli strangan artifikon: fari kalkulojn sur aĵo neniam vidante ĝin. Bildo povis resti ŝlosita kaj kaŝita sur via propra aparato, kaj nur ia ombro de ĝi, miksita preter legado, eliris al la maŝino; kaj tamen la maŝino povis labori sur la ombro kaj diri al vi kion la kaŝita bildo enhavis — ke tio estis fama turo, ke tio estis vizaĝo kiun vi konis — neniam levante la vualon. Eĉ tiuj kiuj konstruis ĝin konfesis ke ili ne tute povis diri kial ĝi funkciu. Ĝi funkciis. Tio fariĝis la komuna noto de la epoko: la afero funkciis, kaj la funkciado kuris antaŭ la kompreno.

Then someone set the screen-driving machine a small task and watched it do a thing no one had asked for in so many words: inside its little walled window it reached out and made a second machine like itself, and set that one to work. A machine had made a machine — a human hand still nearby, steadying it, but made one all the same. If a maker could beget makers, and those beget more, the pace at which the world might change stopped being a thing a person could picture. It was noted, and marked to watch, and the year moved on.

后来有人给那台使唤屏幕的机器派了一桩小差事，看着它做出了一件没人明说要它做的事：在它那扇有围墙的小窗里头，它伸出手，造了第二台像它自己的机器，还派那台去干活。一台机器造出了一台机器——旁边仍有一只人的手扶着它，可到底是造出了一台。倘若造物者能生出造物者，那些再生出更多，世界可能变的那个快慢，就不再是人脑子能描画得出的了。这事被记了下来，标着要留神看，而这一年，往下走去。

Poste iu donis al la ekran-stiranta maŝino malgrandan taskon kaj rigardis ĝin fari ion, kion neniu petis per tiom da vortoj: interne de sia eta murita fenestro ĝi etendis la manon kaj faris duan maŝinon similan al si, kaj laborigis tiun. Maŝino faris maŝinon — homa mano ankoraŭ proksima, subtenanta ĝin, sed farinta unu malgraŭ ĉio. Se faristo povus naski faristojn, kaj tiuj naski pli, la rapideco je kiu la mondo povus ŝanĝiĝi ĉesis esti io, kion homo povus imagi. Ĝi estis notita, kaj markita por gvati, kaj la jaro pluiris.

How fast were people taking all this up? Faster than anything before it. Those who studied such things went back to the same body of working people they had asked a year earlier and found the number who used the machines every week had doubled in twelve months — from a third of them to near two-thirds. No earlier tool, not the network itself nor the letters that flew across it, had ever doubled its use in a single year. The smaller houses of business ran ahead of the great ones, being freer and less watched. And a new office appeared at the head of many companies, an officer whose whole charge was the machine — a title that had not existed and now was everywhere, growing like a weed after rain.

人们把这一切接过手来的速度有多快？比它之前的任何东西都快。研究这种事的人，回到一年前问过的同一批做工的人那里，发现每个礼拜都用机器的人数，十二个月里翻了一倍——从三分之一，涨到将近三分之二。在它之前，没有一样工具，无论是那张网本身，还是在网上飞来飞去的信，曾在短短一年里把用它的人翻上一番。较小的买卖之家跑在了大家之前，因为它们更自在，也少人盯着。而在许多公司的头上，冒出了一个新的职位，一位专管机器的官——一个从前并不存在、如今却处处都有的头衔，像雨后的野草一样疯长。

Kiel rapide la homoj alprenis ĉion ĉi? Pli rapide ol io ajn antaŭ ĝi. Tiuj kiuj studis tiajn aferojn revenis al la sama aro da laborantaj homoj kiun ili demandis jaron pli frue kaj trovis ke la nombro kiuj uzis la maŝinojn ĉiusemajne duobliĝis en dek du monatoj — de triono el ili ĝis preskaŭ du trionoj. Neniu pli frua ilo, nek la reto mem nek la leteroj kiuj flugis trans ĝin, iam duobligis sian uzon en ununura jaro. La pli malgrandaj domoj de komerco kuris antaŭ la grandaj, estante pli liberaj kaj malpli gvatataj. Kaj nova ofico aperis ĉe la kapo de multaj firmaoj, oficisto kies tuta zorgo estis la maŝino — titolo kiu ne ekzistis kaj nun estis ĉie, kreskanta kiel herbaĉo post pluvo.

The taking-up was not even. In nearly every group they looked at, women used the machines a quarter less than men, and no one who studied it could say why; and since skill with the machine grew out of use, the gap was a worry, for it would widen into a gap of skill. Meanwhile the rules had not caught up with the thing. In one place a family went to law against a school because their child, given no rule against it, had used a machine on a lesson and been marked down for cheating; the school held that to use the machine was plainly to cheat, and the parents held that the work was their child's own. No one yet knew who was right. The machine had arrived faster than the words to govern it.

接过手来，并不均匀。在他们看过的几乎每一群人里，女人用机器都比男人少四分之一，而研究这事的人，谁也说不出为什么；又因为用机器的本事是从用中长出来的，这道差距叫人忧心，因为它会拉大成一道本事上的差距。与此同时，规矩还没赶上这东西。有个地方，一家人把一所学校告上了公堂，只因他们的孩子——本没有规矩不许——在功课上用了机器，被判作弊、扣了分；学校认定用机器分明就是作弊，父母则认定那功课是自家孩子的。到底谁对，还没有人知道。这机器来得，比治它的话语还快。

La alpreno ne estis egala. En preskaŭ ĉiu grupo kiun ili rigardis, virinoj uzis la maŝinojn kvaronon malpli ol viroj, kaj neniu kiu studis ĝin povis diri kial; kaj ĉar lerteco pri la maŝino kreskis el uzado, la breĉo estis zorgo, ĉar ĝi larĝiĝus en breĉon de lerteco. Dume la reguloj ne atingis la aferon. En unu loko familio procesis kontraŭ lernejo ĉar ilia infano, al kiu estis donita neniu regulo kontraŭ tio, uzis maŝinon por leciono kaj estis punita pro trompo; la lernejo tenis ke uzi la maŝinon estis evidente trompi, kaj la gepatroj tenis ke la laboro estis la propra de ilia infano. Neniu ankoraŭ sciis kiu pravas. La maŝino alvenis pli rapide ol la vortoj por regi ĝin.

At the top of the field a curious stillness held. The greatest houses each had, it was believed, a stronger machine already finished and resting on the shelf, and not one would bring it out — for whoever went first would wear the crown only until the next house answered, a day or a week later, and stole all the notice. So they waited, each watching the others, none willing to be first into the water. Rumors did the moving instead: that one house had a mind a hundred times stronger, ready within the month; that another would answer before the year turned. The houses denied the rumors in words carefully shaped to leave themselves room — not that machine, not that month — and told no one what was true. The waiting was itself a kind of strategy.

在这一行的顶上，压着一种奇怪的静。人们相信，最大的那几家，每一家都已有一台更强的机器造好了，搁在架子上，却没有一家肯把它拿出来——因为谁先动手，谁戴上的冠冕也只戴到下一家应声为止，或一天，或一个礼拜，随后风头就全被抢了去。于是他们等着，各自盯着别家，谁也不肯头一个下水。动的，反倒是那些风声：说某一家有一颗强上一百倍的心智，一个月内就绪；说另一家会赶在年关之前应声。那几家否认这些风声，措辞都仔细拿捏，给自己留着余地——不是那台机器，不是那个月——却谁也不告诉真相如何。这等，本身就是一种谋略。

Ĉe la supro de la kampo tenis sin kurioza senmoveco. Ĉiu el la plej grandaj domoj havis, oni kredis, pli fortan maŝinon jam finitan kaj ripozantan sur la breto, kaj neniu elprenus ĝin — ĉar kiu ajn irus unua portus la kronon nur ĝis la sekva domo respondus, tagon aŭ semajnon poste, kaj ŝtelus la tutan atenton. Do ili atendis, ĉiu gvatante la aliajn, neniu volanta esti la unua en la akvon. Onidiroj movis anstataŭe: ke unu domo havis menson centoble pli fortan, pretan ene de la monato; ke alia respondus antaŭ ol la jaro turniĝus. La domoj neis la onidirojn per vortoj zorge formitaj por lasi al si spacon — ne tiu maŝino, ne tiu monato — kaj diris al neniu kio estis vera. La atendado estis mem speco de strategio.

And then the thing that had lived in a narrow window, reached only by the curious, was folded into the small glass that nearly everyone already carried in a pocket. The machine that spoke would soon ride in hundreds of millions of hands that had never once sought it out — arriving not as a thing you went to, but as a thing that was simply there, the way weather is there. Those who moved money began to speak of a market not of hundreds of billions but of ten trillion, once the machines did not merely sell you tools but did the work of the world's services outright. The size of the prize was the reason for the size of the spending, and the reason the spending could not stop.

再后来，那件原本住在一扇窄窗里、只有好奇的人才够得着的东西，被叠进了几乎人人早已揣在口袋里的那块小玻璃。那台会说话的机器，不久就要坐在千百万只从没主动找过它的手里——它来的样子，不像一件你特地去找的东西，而像一件本来就在那儿的东西，就像天气本来就在那儿。那些挪动钱的人，开始说起一个不是几千亿、而是十万亿的市场——只要机器不再只卖给你工具，而是干脆把这世上各样服务的活儿都替你干了。这份彩头有多大，就是花销有多大的缘由，也是花销停不下来的缘由。

Kaj tiam la aĵo kiu vivis en mallarĝa fenestro, atingebla nur de la scivolemaj, estis faldita en la malgrandan vitron kiun preskaŭ ĉiu jam portis en poŝo. La maŝino kiu parolis baldaŭ veturus en centoj da milionoj da manoj kiuj neniam eĉ unufoje serĉis ĝin — alvenante ne kiel aĵo al kiu vi iris, sed kiel aĵo kiu simple estis tie, kiel la vetero estas tie. Tiuj kiuj movis monon komencis paroli pri merkato ne de centoj da miliardoj sed de dek duilionoj, ekde kiam la maŝinoj ne nur vendis al vi ilojn sed faris la laboron de la servoj de la mondo rekte. La grandeco de la premio estis la kialo por la grandeco de la elspezado, kaj la kialo ke la elspezado ne povis halti.

Two smaller notes from that month sit oddly together. The soldiers who guarded the worst weapons a nation held told their lawmakers that the machine might help them see more clearly — might watch, and warn, and gather what was known — but that it would never be allowed to choose to use the weapon. Watching, yes; deciding, no. It was the one place where a hard line was drawn and held. And in those same weeks, a barred and distant power was found smuggling in a thousand of the older chips under the name of a false company, to build machines of its own in the dark. The tools of thought had become things that nations counted and hid, like grain, or powder.

那个月里两桩小事，凑在一处，显得古怪。看守着一个国家所握最凶险武器的军人，对立法的人说，机器也许能帮他们看得更清——能守望，能示警，能把已知的收拢起来——可决不许它去选择动用那武器。守望，可以；决断，不行。这是唯一一处，划下一道硬线，并且守住了。而就在那同几个礼拜里，一个被禁的、遥远的强权，被查出正借着一家假公司的名义，偷运进一千片旧些的芯片，好在暗处造自己的机器。思想的工具，已成了各国要清点、要藏匿的东西，像粮食，或火药。

Du pli malgrandaj notoj el tiu monato kunsidas strange. La soldatoj kiuj gardis la plej terurajn armilojn kiujn nacio tenis diris al siaj leĝfarantoj ke la maŝino povus helpi ilin vidi pli klare — povus gvati, kaj averti, kaj kolekti kio estis konata — sed ke al ĝi neniam estos permesite elekti uzi la armilon. Gvati, jes; decidi, ne. Estis la sola loko kie severa linio estis desegnita kaj tenita. Kaj en tiuj samaj semajnoj, malpermesita kaj malproksima potenco estis trovita enŝmugelanta milon da la pli malnovaj blatoj sub la nomo de falsa firmao, por konstrui proprajn maŝinojn en la mallumo. La iloj de penso fariĝis aĵoj kiujn nacioj kalkulis kaj kaŝis, kiel grenon, aŭ pulvon.

The month ended on the night when that people told each other frightening stories for pleasure, and someone gathered up the loudest fears about the machines to weigh them. Would they take every job? No — there was too much in the world for one mind to hold and choose over. Would they rise and rule? There was no sign of it, and much labor spent to keep them tame. Would they steal the words you spoke to them? No — to answer you was not to remember you. Most of the terrors, held to the light, were louder than they were dangerous, like a shape that leaps from the dark and proves to be a coat on a hook. But under them lay one quiet fear that was real. The houses that made the intelligence itself were reaching down to swallow the layer just beneath them — the plain plumbing that lesser makers had built their livings upon. Those who built things atop the machines would be fine. Those who built the pipes between were in danger, and did not all know it yet. The monster, when it was finally named, was not the machine rising up. It was the few who owned the machine, quietly taking the floor out from under everyone who stood on them.

这个月，收尾在那样一夜——那族人为了取乐，彼此讲着吓人的故事——有个人把关于机器的种种最响的恐惧收拢起来，一一掂量。它们会把每一份活计都夺走吗？不会——这世上要处理、要抉择的太多，一颗心智盛不下。它们会揭竿而起，反过来统治吗？没有半点迹象，况且人们花了大力气把它们驯着。它们会把你对它说的话偷去吗？不会——答复你，并不就是记住你。这些惊惧，多半举到亮处一看，响得过了它们的凶险，像一个影子从暗里蹿出来，凑近了才见是钩子上的一件外套。可在它们底下，压着一桩真的、静的恐惧。造那智能本身的那几家，正俯下身去，要把紧挨在它们下头的那一层吞掉——就是那些较小的造物者赖以谋生的、寻常的管道。那些在机器之上造东西的人，不会有事。那些造着中间那些管子的人，正身处险中，却还没有都醒过来。这怪物，等到终于被叫出名来，并不是机器揭竿而起。是那握着机器的少数几个人，悄没声地，把地板从所有站在其上的人脚下抽走。

La monato finiĝis en la nokto kiam tiu popolo rakontis unu al la alia timigajn rakontojn por plezuro, kaj iu kolektis la plej laŭtajn timojn pri la maŝinoj por pesi ilin. Ĉu ili prenus ĉiun laboron? Ne — estis tro multe en la mondo por ke unu menso tenu kaj elektu pri ĝi. Ĉu ili leviĝus kaj regus? Estis neniu signo de tio, kaj multe da laboro elspezita por teni ilin malsovaĝaj. Ĉu ili ŝtelus la vortojn kiujn vi parolis al ili? Ne — respondi al vi ne estis memori vin. La plej multaj el la teruroj, tenataj al la lumo, estis pli laŭtaj ol danĝeraj, kiel formo kiu eksaltas el la mallumo kaj montriĝas esti mantelo sur hoko. Sed sub ili kuŝis unu kvieta timo kiu estis vera. La domoj kiuj faris la inteligenton mem etendis sin malsupren por engluti la tavolon ĝuste sub si — la simplan tubaron sur kiu la malpli grandaj faristoj konstruis sian vivtenon. Tiuj kiuj konstruis aferojn sur la maŝinoj fartus bone. Tiuj kiuj konstruis la tubojn intere estis en danĝero, kaj ne ĉiuj ankoraŭ sciis tion. La monstro, kiam ĝi estis fine nomita, ne estis la maŝino leviĝanta. Ĝi estis la malmultaj kiuj posedis la maŝinon, kviete forprenante la plankon el sub ĉiu kiu staris sur ili.

← previousnext →